SSS Speaker Series #2 – Nghệ thuật bán hàng và chia sẻ của anh Chương Đặng về cuộc sống

Speaker Series 2 - The Art of Sales - Chuong Dang

SSS Speaker Series là talkshow được SSS tổ chức nhằm mục đích truyền cảm hứng, kinh nghiệm và mang đến cái nhìn đa chiều về công việc và cuộc sống cho nhân viên toàn công ty nói chung và các bạn thực tập sinh đang tham gia chương trình SSS Internship Program (SIP) nói riêng. Talkshow được host bởi Program Director Nguyễn Đức Phú với khách mời là những gương mặt tiêu biểu từ nhiều lĩnh vực khác nhau (công nghệ, kinh doanh, giáo dục, nghệ thuật…) trong và ngoài nước.

SSS Speaker Series kì này sẽ mang đến cho các bạn chia sẻ của anh Chương Đặng – một nhà thiết kế thời trang, một cây viết báo, TV host, người sáng lập thương hiệu thời trang Kujean, nhà hàng Ru và quán cà phê Kujuz, về nghệ thuật bán hàng và cái nhìn của anh đối với cuộc sống.

Chào anh. Anh có thể giới thiệu một chút về mình, những gì anh đang làm ở Sài Gòn?

Tôi khó giới thiệu cuộc đời mình là cái gì vì tôi làm quá nhiều thứ. Những công việc tôi làm cũng rất là bình thường và nhỏ nhặt. Nói chung là tôi là một người rất yêu mến thành phố này và con người nơi đây. Tôi làm những việc xoay quanh cuộc sống bình thường của mỗi ngày như làm quần áo cho mọi người mặc, nhu cầu ăn uống, ngủ nghỉ…

Trong kinh doanh, có rất nhiều ngành nghề nhưng anh lại chọn những công việc rất bình thường gắn bó với nhu cầu căn bản của con người. Khi dấn thân vào những lĩnh vực như thế, anh đặt lợi ích lên hàng đầu hay chỉ đơn giản là thích thì làm?

Thật ra thì tôi không lựa chọn kinh doanh. Kinh doanh chỉ là cách thức để tôi nuôi dưỡng những ước mơ của mình mà thôi.

Ví dụ như tôi muốn làm một máy tính trong suốt bằng thủy tinh, tất cả mọi bộ phận trong đó đều phải trong suốt. Để làm được điều đấy rất khó khăn, tốn rất nhiều tiền và sự đầu tư. May mắn là tôi có cái máu kinh doanh trong người. Tôi sẽ nghĩ đến làm sao để bán cái ý tưởng ấy, làm sao để kiếm người đầu tư vào ý tưởng ấy dù tôi không có niềm tin 100% là sẽ làm ra cái máy tính đó. Nhưng mà bản thân tôi muốn làm. Khả năng kinh doanh giúp tôi thực hiện những ước mơ đấy dù đôi khi nó không đi tới cuối cùng. Nó chỉ giúp tôi trả lời rằng tôi có thể hoặc không thể thực hiện được ước mơ ấy chẳng hạn. Kinh doanh là phương tiện tốt nhất giúp tôi nối dài ước mơ của mình nên tôi không có lựa chọn.

Gần đây nhất, trong một lần thức dậy, tôi bỗng nhớ đến hương vị sữa tươi từ nông trại. Tự nhiên trong một lúc mơ mộng, tôi lại nghĩ tại sao thành phố mình lại không có loại sữa đó để uống. Tại vì nếu uống sữa đóng hộp thì sẽ không bao giờ biết là sữa tươi có một hương vị rất là khác. Nó bắt đầu từ một chuyện rất là mơ mộng như vậy. Sau đó, khả năng kinh doanh của tôi nói là: muốn làm được điều đó thì tôi phải có sự đầu tư, phải có nơi chốn để bán, phải PR, marketing, phải dùng tất cả những công cụ để truyền đạt giấc mơ ấy đi. Còn không thì tôi chỉ cần đi mua một ly sữa về uống vào buổi sáng đấy là xong và thế là thỏa mãn. Nhưng nếu muốn cái ấy nhân rộng hơn thì tôi phải dùng khả năng kinh doanh để biến giấc mơ ấy thành hiện thực.

Cá nhân em đã đến quán cà phê Kujuz của anh nhiều lần và thấy rất thích cách thiết kế ở đấy vì nó phảng phất hình bóng quê nhà. Anh có thể chia sẻ từ đâu mà anh có ý tưởng lập nên một quán cà phê như thế?

Thực tình thì khi tôi bắt đầu một ý tưởng kinh doanh nhỏ thì nó rất là bình dân, rất là đơn giản như buổi sáng thức dậy nhớ đến hương vị sữa tươi khi nãy tôi nói. Cái quán cà phê ấy cũng là như vậy. Từ cái việc mà tôi có một mảng xanh phía trước nhà của mình. Tôi lại nghĩ tại sao mình không làm một chỗ để kiếm chút tiền trả tiền nhà chẳng hạn. Quán cà phê Kujuz ra đời cũng từ đấy. Làm về kinh doanh thì phải nghĩ đến việc người khác có cùng cái nhìn với mình không hoặc là một nhóm nhỏ người nào đó có đủ tạo nên thị trường đó, có coi trọng cái suy nghĩ ấy không.

Chuong Dang - The Art of Sales

Ý tưởng của Kujuz là tự phục vụ thì đâu thể gọi là một cái “quán” mang đến giá trị cho khách hàng. Quan điểm của anh xung quanh việc mang đến giá trị cho khách hàng từ khái niệm “tự phục vụ” như thế nào?

Có nhiều ý kiến nói là quán cà phê của tôi không bán một dịch vụ. Để bảo vệ ý kiến này thì họ (báo chí) phải mô tả cách thức hoạt động của nó. Vô hình chung thì họ lại làm PR rất là tốt cho quán. Trước đó thì quán bị quá tải vì đối tượng khách hàng không đúng. Sau khi có những bài viết đấy thì nó giống như một cái lưới lọc, chọn đúng đối tượng khách hàng cho quán của mình.

Đối với tôi khi làm một chuyện làm ăn thì việc đầu tiên phải nghĩ đến là ý tưởng. Tại sao mình làm cái đấy? Người khác tương tác với nó như thế nào? Bản thân tôi là một người rất là thích phục vụ. Nếu như ngay lúc này có ai đó nói rằng mọi người đi lấy đồ ăn hay nước uống thì tôi là người xung phong đi lấy ngay. Tôi biết rằng phục vụ là một nghệ thuật vì khi đạt đến một cái điểm cao thì mình không cần nói thì người ta vẫn hiểu. Giống như là quán cà phê không có người pha cà phê cho mình nhưng lại có sự chuẩn bị chi li nhất làm cho mình thấy đâu đấy có sự chăm sóc. Mình không thể gọi tên nó được, mình không thể định nghĩa được. Nó không có sự dạ thưa, không có sự phục vụ nhưng mình vẫn thấy đây là một không gian rất là khiêm nhường, người chủ hay người nhân viên và mọi thứ hoạt động đâu đó quanh đây. Nó cho mình thấy tinh thần của doanh nghiệp này là gì. Cũng giống như khi tôi bước vào SSS, không có lễ tân, không có ai mặc áo dài, không có ai mở cửa, không có ai đưa tay. Nhưng tôi vẫn cảm nhận đây là một không gian có sự khiêm nhường, có sự chan hòa, có cái sự đón tiếp thật tình, không có màu mè. Cái quán cà phê của tôi cũng giống như vậy.

Bên cạnh Kujuz, anh còn có cửa hàng thời trang Kujean. Vì đâu mà anh lại quyết định dấn thân vào thời trang dù nó có thể không phải là thế mạnh của anh?

Việc thiết kế thương hiệu Kujean bắt nguồn từ rất xa xưa là tôi thích làm thời trang. Tôi cũng không biết tại sao. Sau đấy, khi quyết định dấn thân vào, tôi bắt đầu có những ý tưởng cho công việc của mình một cách chắc chắn hơn bởi vì tôi có những lợi thế khác mà người khác không có, đó là sự yếu thế. Khi mình phát triển một cái gì về vẻ bề ngoài thì người ta luôn muốn đánh giá nó dựa trên những khái niệm chung: thế nào là đẹp, thế nào là hoàn mỹ… Nhưng mà những cái đấy nó không có tồn tại. Trước đây mọi người đều nghĩ sai về thời trang hết. Mọi người luôn nghĩ là thời trang phải gắn với chữ đẹp. Tuy nhiên tôi dám chắc 100% rằng mọi người ở đây có những điều không thích ở cơ thể của mình. Tôi là người hiểu về những cái đấy nhất vì tôi là người lớn lên với những thứ không bình thường đó. Tôi dấn thân vào thời trang cũng vì như thế. Tôi biết là tôi có một thị trường rất là lớn. Cho nên về mặt dẫn dắt đến với thương hiệu của tôi đó là một lợi thế rất là to lớn nhưng mà tôi chưa khai thác hết.

Tôi có một giấc mơ đó là công việc của tôi khiến cho người khác cảm thấy mình có thể hạnh phúc nếu mà mình quyết định ngay tại giây phút đó là từ nay mình sẽ sống hạnh phúc, từ nay mình sẽ đẹp và sống có ý nghĩa nhất mà không cần phải chờ đợi bất cứ điều gì. Tôi muốn kêu gọi mọi người rằng đâu đó trong mỗi con người đều có những khiếm khuyết, chúng ta hãy sống với nó đi. Chúng ta không cần phải so sánh bản thân với bất kì ai, việc đó chỉ mang đến cho mình sự mệt mỏi.

Chuong Dang - The Art of Sales

Nhãn hàng Kujean ở Việt Nam có một vị thế riêng. Một nhãn hàng thời trang thường có hai bộ sưu tập Thu Đông và Xuân Hè rất rõ ràng. Nhãn hàng của anh, Kujean thì ngược lại: ai biết thì sẽ biết, ai không biết thì sẽ không biết, chứ nó không có đại trà. Đó có phải là chiến lược có định hướng một cách cụ thể của anh hay không? Chiến lược nào giúp anh tồn tại được ở thị trường mà không bị các đối thủ khác đè bẹp?

Chiến lược của mình phải dựa trên khả năng thực tế của mình. Khả năng kinh doanh của tôi là mình có bao nhiêu tiền trong túi thì mình kinh doanh với nó. Mình không cần phải lên một kế hoạch vĩ đại để tìm vốn. Nó phải bắt đầu từ những gì mà tay mình có thể chạm tới trước đã. Tôi kinh doanh bắt đầu bằng cái nhìn từ trong túi của tôi. Sau đấy, tôi mới tìm xem có nguồn đầu tư nào khác không. Lẽ dĩ nhiên theo cách chuyên nghiệp thì ai cũng nghĩ là để mở một thương hiệu nào đó thì phải có số vốn thật là lớn, chiến lược PR, marketing rầm rộ để có một số lượng khách hàng lớn và nhanh chóng đạt tới một đẳng cấp nào đó.

Thứ nhất, tôi là một người kinh doanh rất nhiều thứ. Thứ hai, ý nghĩa công việc kinh doanh của tôi mang tính chất hơi đặc biệt và phong cách cá nhân một chút. Cái việc đẩy nhanh tiến độ như thế thì tôi không theo được. Tinh thần sản phẩm của tôi sẽ không tồn tại ở một chiến dịch marketing lớn như thế. Tôi chọn một cái cách khác là đi chậm hơn nhưng mà chắc chắn hơn. Tôi tìm đến những người khách hàng tiềm năng của mình, những người có suy nghĩ giống như tôi. Chẳng hạn, tôi có những người phụ nữ đã mua áo dài mấy năm nay rồi. Cứ mỗi tháng thì cô ấy sẽ mua một hai cái tặng bạn bè hoặc đi kí hợp đồng hoặc những dịp quan trọng nhất. Cô ấy nói rằng cô ấy có niềm tin khi cô mặc những chiếc áo đó thì cô ấy cảm thấy mình đẹp nhất và mạnh mẽ nhất. Tôi cần những khách hàng sống chết với thương hiệu này mà không cần phải tạo ra nó.

Nếu mà anh đi theo hướng đó thì vô tình anh chính là bộ phận PR, Marketing và Sales cho sản phẩm của mình?

Đúng, nhưng mà sau đấy những khách hàng thân thiết, luôn ủng hộ mình cũng hoạt động và marketing cho sản phẩm của mình.

Anh hướng tới tiêu chí gì để định hướng sản phẩm của mình?

Cuốn sách đầu tiên mà tôi đọc là “Nghệ thuật bán hàng”. Trong cuốn sách đó tôi đọc được một câu rất là hay và tôi nghĩ rằng cho đến suốt đời mình vẫn sẽ theo cái chân lý đó: “Người ta không bán miếng thịt bò mà bán tiếng xèo xèo của miếng thịt bò đang nướng trên than hồng.”

Nghệ thuật của việc bán hàng không phải là gợi cho họ về sản phẩm của mình. Mình không thể nói là tôi bán ly nước này, tôi bán cái áo này mà phải nói là tôi không bán ly nước này mà bán cho bạn sự tươi mới, sự trẻ trung, tôi bán cho bạn nguồn sống và làn gió mới. Nghệ thuật của việc bán hàng là như thế. Có một cái gì đó nó cụ thể ở ngay trước mắt mình thật nhưng mà mình lại bán một câu chuyện dài ở phía sau. Mà câu chuyện dài ấy người ta thấy nó có cái gì đó phù hợp, và người ta tự dấn thân vào, tự người ta đi theo.

Nếu áp dụng ý tưởng đó vào nhãn hàng thời trang của anh và đối tượng khách hàng của anh là những người phụ nữ thành đạt, thì thông điệp mà anh gửi đến cho họ là gì?

Như khi nãy tôi nói, tôi không bán chiếc áo dài mà tôi bán sự an ủi, tôi bán sự âu yếm, tôi bán sự đồng cảm. Trang phục đặc biệt sẽ gửi đi những thông điệp rất là thầm kín. Người hiểu rõ mình chỉ có chính bản thân mình mà thôi ngay cả partner của mình cũng không thể biết hết về con người của mình. Thời trang là sự kết hợp của cả cơ thể và tâm trí của mình. Thời trang nếu như chủ thể cho phép, nó có thể dấn thân vào rất sâu, khắp mọi ngõ ngách trong suy nghĩ của mình, tư tưởng của mình, cảm xúc của mình, ham muốn của mình. Dù chỉ thông qua một cách rất là thụ động nhưng chiếc áo dài tôi bán cũng bán luôn cả sự âu yếm mà người đấy dành cho riêng cho bản thân họ.

Chuong Dang - The Art of Sales

Nhiều người bán hàng rất hiếu thắng. Khi nghe đến bán hàng thì người khác thường nghĩ đến cái gì đó lừa lọc. Quan điểm của anh về những người làm bán hàng là gì?

Đầu tiên tôi phải thừa nhận là những người làm bán hàng rất là hiếu thắng. Tuy nhiên, mình đừng có quên quan niệm thẩm mỹ trong cuộc sống. Tôi là một người rất hiếu thắng trong bán hàng. Bởi vì tôi quá hiếu thắng nên tôi không muốn người khác thấy mình như thế. Việc mình để người khác thấy mình hiếu thắng sẽ khiến cho họ chần chừ không dám mua sản phẩm của mình nữa. Nếu mình giấu những cái đó đi, làm cho nó chảy êm đềm như một dòng suối thì sẽ khiến người ta muốn trầm mình trong đó và trôi theo nó. Khi đấy người ta sẽ cảm thấy mình không phải mua một món hàng mà họ mua được sự tươi mới và niềm hạnh phúc.

Việc hiếu thắng không có gì xấu hết, quan trọng là biết thể hiện nó đúng cách. Nếu em nhìn thấy những người bán hàng cho những mặt hàng đắt tiền như trang sức, kim cương hay cổ vật. Em sẽ thấy họ như những thiền sư vậy. Họ không có đóng kịch. Bởi vì nếu họ đóng kịch thì những người có hiểu biết nhìn vào sẽ biết là họ đang đóng kịch ngay. Một người bán hàng cho những người biết kịch bản thì không nên đóng kịch, cứ sống đúng với bản thân của mình. Những con người trầm lặng, êm đềm, dễ chịu là những người bán những món đồ có giá trị rất cao. Trong những giao dịch ấy, người ta có cái nhìn mơ hồ về đồng tiền lắm. Ở bên mình không có những cái đấy nhiều nên những người bán hàng thường sống chết vì chỉ tiêu. Vì thế, hãy hiếu thắng một cách có thẩm mỹ nhất.

Cách sử dụng ngôn ngữ của anh rất là tuyệt vời. Anh nuôi dưỡng tâm hồn và trau dồi khả năng ngôn ngữ của mình như thế nào?

Các bạn sinh viên Việt Nam thường học văn phạm rất là nhiều và thích đặt những câu rất là dài, cấu trúc rất là phức tạp. Nhưng mà thực ra để mà hiệu quả nhất là chia nhỏ nó ra. Ví dụ tôi có một câu như thế này:

Tôi không chỉ bán chiếc áo dài mà tôi còn bán cả sự quan tâm sâu sắc đến cuộc đời của khách hàng của tôi.

Tôi có thể chia nhỏ nó ra như vầy:

Tôi rất là chú ý khi tạo ra chiếc áo dài. Mọi người khi mặc chiếc áo dài của tôi sẽ cảm nhận được tấm lòng của tôi.

Cái ý của mình sẽ nhỏ ra và chân thật. Nó rất là đơn giản. Văn viết của tôi cũng như vậy. Nó gồm nhiều câu nhỏ ghép lại. Nó không có trúc trắc. Nó không dẫn dắt người ta đi lòng vòng. Đôi khi sự lòng vòng đó chỉ như một cuộc dạo chơi. Thay vì mình đi thẳng vô vấn đề thì lại lạc đâu đó. Thường thì làm PR hay quảng bá một dịch vụ thì mình đã có đâu đấy cái bẫy sẵn rồi. Khi người ta đi qua, người ta phát hiện là mình ở trong một cái bẫy thì người ta lại đi ra. Còn khi dùng câu nhỏ thì người ta cứ thế mà giẫm bẫy liên tục mà không phát hiện được.

Cái cách tôi dùng ngôn ngữ để khiến người khác mua sản phẩm của tôi là như vầy: Tôi thường dùng những chi tiết cực kì nhỏ mà người khác không để ý. Ví dụ như tôi nói cái áo của Phú màu xanh, cái cổ áo của Phú màu trắng thì ở đây mọi người không ai bất ngờ cả vì họ đều nhìn thấy được. Nhưng nếu tôi chịu khó quan sát chi tiết hơn và xa hơn. Giả sử tôi tìm cách ra sau lưng Phú và phát hiện một cái li rất là êm ái chạy từ cổ xuống. Bảo đảm mọi người sẽ kinh ngạc và muốn tìm nó ngay. Khi mình khơi gợi những ý tưởng khác lạ từ những cái mà người ta đã biết rồi thì họ sẽ có khuynh hướng rớt vào cái điểm nhỏ đấy và họ nghĩ rằng đây là một khám phá rất là mới lạ, rất là hay ho.

Ai cũng biết anh là nhà thiết kế thời trang này nọ mà không biết rằng anh từng là gia sư dạy tiếng Anh ở Lâm Đồng. Khoảng thời gian đó ảnh hưởng đến suy nghĩ và cuộc sống của anh sau này như thế nào?

Tôi là người lớn lên ở vùng quê, ở miền núi. Những người vùng núi nhút nhát lắm. Họ lớn lên trong núi, trong rừng nên họ rất sợ tiếp xúc với người lạ. Những người vùng cao thường có cái e như vậy. Những đứa nhỏ thì càng hay sợ sệt hơn. Tôi là một người lớn lên với rất nhiều trở ngại. Cuộc sống của tôi là những ngày tháng cố gắng để được chấp nhận, để tồn tại và để sống tốt. Ngoài những khiếm khuyết trong cơ thể còn có cả những vấn đề khác mà mọi người đều có như xuất thân của mình. Đó là những điểm yếu, những điều mà mình tự ti. Sau khi tôi vượt qua được sự tự ti đó, tôi phát hiện ra một chân lý là mình có thể làm được rất nhiều thứ. Tôi thấy người ta có thể nói được rất nhiều ngôn ngữ khác với điều kiện người ta không sợ nó. Khi mà tôi dạy tiếng Anh cho trẻ em thì tôi dạy theo kiểu mình chơi với nó, tạo ra một cái gợi ý là: Con có thể ê a một cái gì đấy cho người ta hiểu được. Trẻ con có cách sử dụng ngôn ngữ rất riêng. Mình cũng như vậy, để học được ngôn ngữ thì ta phải chơi với nó. Trong mỗi người, nếu có khả năng học ngôn ngữ rồi thì sẽ rất dễ phát triển những kĩ năng khác. Giống như kĩ năng bán hàng, kĩ làm việc nhóm…

Chuong Dang - The Art of Sales

Hình như anh còn xây dựng một trường học ở quê nhà của mình. Mục đích đằng sau việc đó là gì?

Tôi là con người của chi tiết. Tôi không có nguyện vọng là giúp thế giới này thay đổi. Thế giới này vốn đẹp sẵn rồi, nó không cần phải thay đổi. Tôi nghĩ là trong cuộc đời của mình, tôi chỉ cần giúp cho một người thay đổi thôi là đủ rồi. Một khi tôi rời khỏi cõi đời này thì việc tôi cần làm để giữ lại cho cuộc đời này là giúp một người khác sống tốt hơn. Tôi nghĩ trường học là một môi trường tốt nhất để thực hiện nguyện vọng đó. Thời điểm mà tôi mở trường học là cách đây mười mấy năm rồi. Với mục đích khuyến khích mọi người gửi con mình đến trường, tôi phải tìm cách quảng bá cho ngôi trường của mình. Nếu chỉ nói đây là một trường dạy học miễn phí bình thường thì người ta cũng không quá chú ý. Nhưng khi nghe đến trường sẽ dạy tiếng Anh thì tất cả phụ huynh đều muốn con mình được học. Họ thấy đây là một cơ hội chứ không phải là một phương tiện. Vì thế mà tôi mở một trường tiếng Anh nhưng mục đích chính là dạy sự hạnh phúc. Mọi đứa trẻ hay tất cả mọi người đều có nhu cầu sống hạnh phúc nhưng họ lại không biết cách thể hiện ra mà thôi.

Nếu như có lời khuyên cho các bạn đang tham gia chương trình SIP ở đây về cuộc đời, sự nghiệp thì anh sẽ nói gì?

Đừng chờ đợi. Nếu như mình không tận hưởng cuộc sống hiện tại của mình thì mình không thể thành công. Dù mọi người trên thế giới đều nghĩ mình thành công nhưng thực sự thì mình vẫn chưa thành công.

Bên cạnh đó, người Việt Nam mình thường không giải quyết vấn đề bằng giao tiếp hoặc là giao tiếp sai đối tượng. Ví dụ người intern này hỏi người intern kia: “Ê mày, mình có được uống cà phê trong lúc làm việc không?”, thay vì đi hỏi người hướng dẫn của mình. Nếu họ đồng ý thì mình uống, không thì mình ra ngoài uống.

Tôi từng đăng một câu nói trên facebook: “Lương trả như những chỗ khác, ai muốn lương cao hơn thì tay đôi với sếp.”. Rất nhiều người phản đối ý kiến đấy. Nhiều người nói rằng nhân viên ai lại dám đứng lên tranh cãi với sếp. Thực ra ý của tôi là nếu một người không biết đấu tranh cho quyền lợi của mình thì người đó xứng đáng nhận lương thấp suốt đời. Nếu một người đi làm mà không biết bảo vệ quyền lợi của mình thì làm sao có thể bảo vệ quyền lợi cho công ty. Một người không sống hạnh phúc thì không thể nào mang hạnh phúc đến cho người khác được.

Để kết thúc buổi nói chuyện ngày hôm nay, anh có thể nói tóm gọn lại trong một câu triết lý sống của anh?

Hãy sống hạnh phúc.

Rất cám ơn anh đã tham gia buổi Speaker Series ngày hôm nay.

Thực hiện: Đức Phú, Kim Tuyến, Chí Cao, Giáp Hồng

 

Các bài phỏng vấn khác trong chuỗi Speaker Series mùa thứ nhất:

SSS Full-stack Engineer

Love Silicon Straits and want to know more about our company culture, working environment or job vacancies?
Find out more at careers.siliconstraits.vn.

Silicon Straits
Be Challenged. Be Inspired. Be Different.