Bài học Quản lý Người Sao Hỏa

Quản lý người Sao Hỏa

Giả sử một ngày nào đó, một người sao hỏa đáp xuống vườn nhà bạn. (Đừng sợ, bạn ấy rất dễ thương. Bạn ấy có màu da xanh lá, một cái đầu quá khổ, thân mình bé nhỏ, và ba con mắt to mang đầy vẻ hiếu kỳ).

Người bạn Sao Hỏa vô cùng tò mò với mọi thứ. Bạn ấy nói giọng cao chót vót và mang một chất giọng lai của người Boston, Úc và Siri. Kỳ diệu làm sao khi bạn ấy hiểu được Tiếng Việt và bạn ấy đến đây để học về Trái Đất của chúng ta cho buổi Tetra InterGalWarp Ewol trước Martian Dojimos (tạm dịch: bài thuyết trình mùa hè trước lớp của học sinh khối bốn).

Hóa ra bạn ấy đến đây là vì thế. Bạn ấy chỉ vào mọi thứ và hỏi bạn về chúng. Cái này là gì vậy? Nó làm được gì? Ai làm ra nó vậy? Nó dùng vào việc gì?

Không có gì có thể thoát khỏi những con mắt tò mò đó (dù sao thì có đến ba con lận mà). Ngọn cỏ. Chai nước mắm. Chiếc xe đạp cũ kĩ. Quyển ngôn tình sờn gáy nằm từ đời nảo đời nao trên kệ sách. Bộ phim Cô đâu 8 tuổi chiếu trên TV. Màu xanh da trời trên tường nhà bạn. Con nhền nhện. Nhân vật hóa trang. Kể cả cây kem chuối… và danh sách này còn rất dài.

Lúc đầu, bạn còn thấy dễ thương. (Haha, người bạn Sao Hỏa đáng yêu muốn biết tại sao có người lại mặc bồ đồ màu xanh, vác mai trên lưng, đeo một chiếc khăn ngay mắt và trên tay cầm côn hoặc đinh ba). Nhưng không lâu sau, chuyện này chẳng còn vui tý nào. Các câu hỏi cứ dồn dập đập vào mặt bạn. Cỏ ba lá là gì? Xe hơi là gì? Điện thoại là gì? Bạn biết tất cả câu trả lời, nhưng cứ đà này thì bạn chết mất. Trên đời này có hàng triệu thứ để hỏi. À không, cả tỷ ấy chứ.

Bạn có thể dành cả ngày lẫn đêm trả lời câu hỏi của người bạn Sao Hỏa nhưng việc đó giống như muối bỏ biển vậy.

Là một người quản lý, bạn chịu trách nhiệm cho kết quả của nhóm. Mọi chuyện đều từ bạn mà ra, nên đừng có đi lung tung đổ lỗi cho người khác nếu như có gì đó không được như mong muốn. Đây là ý nghĩa của trách nhiệm.

Nhưng mặt tối của bổn phận là khi bạn quá chú tâm vào kết quả, và bạn bắt đầu nghĩ rằng cách trực tiếp nhất để đạt kết quả mong muốn là đưa cho mọi người đáp án và nói cho họ biết cách dễ nhất-tốt nhất-nhanh nhất để giải quyết một vấn đề.

Không có gì sai khi có suy nghĩ này vì mọi người đều mong có câu trả lời. Có khi họ hỏi bạn là để tìm ra cách dễ nhất-tốt nhất-nhanh nhất vì họ biết bạn là sếp, họ tin chắc bạn biết hết mọi đáp án. Và đương nhiên bạn cũng muốn giúp họ rồi. Bạn muốn cấp dưới của mình thành công. Nếu bạn thực sự biết con đường ngắn nhất dẫn đến thành công, sao bạn lại không giúp họ tiết kiệm thời gian và công sức cơ chứ – đó là chưa kể hạn chế được những rủi ro có thể xảy ra – bằng cách trực tiếp đưa câu trả lời cho họ?

  • Cậu phải tạo mối quan hệ với công ty X bằng cách gửi cho họ một email, nhờ họ sắp xếp một buổi gặp mặt, và chúng ta sẽ thảo luận những nội dung sau…
  • Ally vừa hỏi tôi khi nào thì bản nháp được hoàn thành. Cậu có thể làm xong chúng trong một tuần được không? Chúng ta sẽ xem xét wireframes vào ngày mai.
  • Cậu nên đưa tính năng này cho 1% người sử dụng để kiểm tra trước khi chính thức ra mắt nó, và nhớ là phải lên kế hoạch cho một cuộc nghiên cứu khách hàng nữa đấy.

 Bạn vừa đọc những trường hợp điển hình nhất cách đưa cho một người hướng dẫn rõ ràng để họ làm việc theo ý bạn. Thỉnh thoảng, việc này cần thiết. Đôi khi có những tình huống khủng hoảng và rối rắm đòi hỏi phải có những hành động rõ ràng và quyết đoán. (Điều này được Ben Horowitz nhắc đến trong quyển sách của anh ta với cái tên “a company in wartime” – một công ty trong thời chiến.)

Nhưng bạn đang trong thời bình cơ mà. Bạn đang mở rộng và phát triển một lĩnh vực kinh doanh hiệu quả. Bạn xây dựng một nhóm làm việc cho mục đích thành công lâu dài. Vậy thì sao? Việc bạn đưa ra mọi câu trả lời nói lên rằng bạn đang quản lý cả những việc nhỏ nhặt (micromanage – quản lý vi mô) không cần thiết. Bạn đang bóp chết sự sáng tạo và trưởng thành. Bạn đang cản trở sự phát triển của những người khác. Và khi bạn muốn vươn tay đến tất cả mọi thứ như một siêu anh hùng, bạn đang tự đặt chân mình lên một con đường dài, đầy rẫy chông gai ở phía trước.

Nếu bạn không tìm được cách nào tốt hơn, mọi thứ sẽ không duy trì được lâu nữa đâu.

Management with Martians

Làm thế nào để người bạn Sao Hỏa có được mọi câu trả lời mà vẫn để bạn có một cuộc sống bình yên?

Thực ra thì, bạn chỉ cần ngồi xuống và giảng cho bạn ấy nghe vài bài học cơ bản về cuộc sống. Như kiến thức về động vật và thực vật, hay tự nhiên và nhân tạo khác nhau như thế nào. Và điều gì thôi thúc người Trái Đất (thuyết nhu cầu của Maslow, do sự tự thể hiện bản thân ở trên đỉnh tháp nên mới có những người thích hóa trang, ăn cơm với nước mắm hay xem phim Cô dâu 8 tuổi trên TV). Sau đó, trong tương lai, khi người bạn Sao Hỏa bé nhỏ của chúng ta chỉ tay đến con vật bốn chân nào đó, bạn chỉ cần nói “nó là con mèo, là động vật” và thế là xong.

Hoặc một biện pháp khác là… dạy cho bạn ấy đọc và dẫn bạn ấy vào một thư viện nào đó. Vài tháng trong ấy, sẽ giúp anh bạn của chúng ta sẽ có cái nhìn rõ hơn về thế giới này. (Lâu lâu xem TV một chút cũng chẳng hại gì.)

Còn không thì… đưa bạn ấy đi học. Bắt đầu từ mẫu giáo cho đến đại học. Có lẽ sẽ mất nhiều thời gian đấy, nhưng bạn đâu biết thời gian của người Sao Hỏa như thế nào đâu, có khi 1 ngày của họ bằng 1 năm của chúng ta ấy chứ.

Cách đơn giản hơn nữa là… dạy cho bạn ấy cách sử dụng Internet. Cái nào không biết thì lên Wikipedia, Quora, Stack Overflow mà tìm đáp án, hoặc sử dụng vũ khí tối thượng là Google. Trong thời gian đó, bạn có thể thoải mái dẫn bạn gái đi dạo hay xem phim.

Giả sử người Sao Hỏa sở hữu một loại công nghệ tiên tiến có thể xây dựng được một hệ thống như phim The Matrix thì quá khỏe rồi. Cứ tải thẳng kiến thức về não thế là xong. (Không chừng bạn có thể học ké chút kung fu từ hệ thống ấy đấy!)

Thực tế thì có rất nhiều biện pháp để giải quyết vấn đề của anh bạn chúng ta.

Những framework (phương pháp tư duy) hiệu quả nào thường dùng trong công tác quản lý? Có hàng tá quyển sách nói về chủ đề này. Không có quyển nào đảm bảo kết quả hoàn hảo, nhưng dùng để tham khảo cũng tốt. Chúng giúp bạn hình thành lối suy nghĩ để tiếp cận và đưa ra lời giải cho một vấn đề tốt hơn. Một framework tốt giống như một con đường ngắn nhất để tìm ra giải pháp cho một nhóm vấn đề tương tự nhau.

Tôi thích cách nghĩ công việc của một người quản lý là học hỏi, thiết kế hoặc hướng dẫn người khác các framework, mỗi framework là lối tắt để đạt được kết quả mong muốn trong một trường hợp cụ thể. Như trò chơi sưu tập những viên bi đủ màu sắc thuở bé, sưu tầm những framework khác nhau cũng rất thú vị, dù là từ sách, từ người khác, hay kinh nghiệm của bản thân.

Một số framework hữu ích tôi thường gặp (mỗi cái đều đã được sàng lọc và lặp lại khá nhiều trong công việc):

  • Đưa ra lời phê bình tích cực hoặc có những cuộc nói chuyện nghiêm túc
  • Đánh giá khi nào thì sản phẩm sẵn sàng được ra mắt
  • Thiết kế và thi hành một lộ trình thực tế
  • Thiết lập những mục tiêu cụ thể với các nhiệm vụ phải làm
  • Xây dựng sản phẩm mới khả thi
  • Quản lý một nhóm dù trong giai đoạn “chiến tranh” và “hòa bình”
  • Định nghĩa chất lượng là gì
  • Xác định nên tuyển người nào
  • Thấu hiểu kĩ năng, sức mạnh, và quỹ đạo tăng trưởng của người khác

Khi bạn phát hiện mình đang đưa ra phản hồi giống nhau lặp đi lặp lại, hay khi bạn lặp lại sai lầm nhiều lần – đó là khi bạn nên cân nhắc sử dụng một framework (gọi nó là công thức tổng quát nếu bạn muốn)

Cuối cùng, bạn biết người khác nói thế nào về người Sao Hỏa rồi đấy.

Nếu bạn đưa cho họ một câu trả lời, bạn chỉ thỏa mãn họ trong một phút. Nhưng nếu bạn đưa cho họ một cách thức để tìm ra câu trả lời, khi đó bạn đã cho họ cơ hội để đạt được Pistatort-Caliber (tạm dịch: điểm A+) cho Tetra InterGalWarp Ewol.

Ai lại không muốn anh bạn nhỏ bé dễ thương của chúng ta đạt được điều đó cơ chứ?

Dịch từ bài viết Managing with Martians của tác giả Julie Zhuo.

Biên dịch: Hải An, Giáp Hồng

SSS Full-stack Engineer

Love Silicon Straits and want to know more about our company culture, working environment or job vacancies?
Find out more at careers.siliconstraits.vn.

Silicon Straits
Be Challenged. Be Inspired. Be Different.




Posted by

on November 18, 2015

in

Comments

Follow us for more later

or subscribe with